MİLLİYET.COM.TR / İran’da 28 Aralık’tan bu yana süren rejim karşıtı protestolar, kitlesel bir boyuta ulaşarak Orta Doğu ve küresel istikrar üzerinde etkisini hissettirmeye devam ediyor. Ülkede binlerce insan sokaklara döküldü, bu olaylarda 2,500’den fazla insanın yaşamını yitirdiği bildiriliyor. Washington’un ne tür adımlar atacağı, dünya genelinde dikkatle takip edilen bir konuma gelmiş durumda.
‘HIZLI VE KESİN MÜDAHALE’
ABD’li NBC News kaynaklarına göre, Başkan Donald Trump, ulusal güvenlik ekibine, İran’da yapılacak olası bir askeri müdahalenin “rejime hızlı ve kesin bir darbe” indirmesi gerektiğini, ancak haftalarca sürecek bir savaşa neden olmaması talimatını verdi. Beyaz Saray’a yakın bir kaynak, “(Trump) Ne olursa olsun, bir şey yapacaksa bunun kesin bir sonuçla olması gerektiğini düşünüyor,” ifadesini kullandı.
Ancak Trump’ın danışmanları, İran rejiminin ABD’nin askeri müdahaleleri karşısında hızla çökebileceğine dair herhangi bir garanti veremedi. Ayrıca, İran’ın karşılık verme kabiliyeti konusunda Orta Doğu’da yeterince askeri güçlerinin bulunmadığı kaygısı dile getirildi. Bu durum, Trump’ı başlangıçta daha sınırlı bir askeri müdahale onaylamaya yönlendirebilir, ancak gerekirse daha kapsamlı bir askeri harekat seçeneğini de elinde tutmaktadır.
‘SÖZLERİNİ YERİNE GETİRME YETENEĞİ’
Olayların hızlı bir şekilde geliştiği belirtiliyor. Çarşamba öğle saatleri itibarıyla henüz bir karar alınmadığı öğrenildi. Trump, İran’daki protestoculara düzenli olarak verdiği, rejimi devirme çabalarında onlara destek verecek askeri müdahale sözüne bağlı olduğunu ifade etti.
‘İran’a nasıl karşılık verilecek?’
Beyaz Saray’dan ikinci bir yetkili, Trump’ın Michigan’dan dönüşte Başkan Yardımcısı James David Vance ile birlikte İran’la ilgili bir toplantıya katıldığını aktardı. Trump’a, İran’daki ölüm sayısı hakkında bilgi verildi ve bu konudaki verilerin güncellenmesi istendi. Beyaz Saray’daki toplantılarda, İran’a yönelik olası bir saldırının askeri hedefleri ve Tahran’ın verebileceği tepkilere ilişkin stratejiler görüşüldü.
Kaynaklar, “ABD Merkez Komutanlığı, Trump için çeşitli askeri seçenekler geliştirmiştir. Bu seçenekler Trump’a sunuldu ve şu anda üzerinde ince ayar yapılmaktadır,” açıklamasında bulundu.
‘NASIL DEĞİL, NEDEN MÜDAHALE EDİLECEĞİ MASADA’
ABD yönetiminde karar süreçleri devam ederken, Beyaz Saray’a yakın kaynaklara göre Washington, şu anda sadece nasıl müdahale edeceğini değil, aynı zamanda müdahale etme gerekçelerini de tartışıyor. Senaryolar arasında Tahran’daki yönetimi devirmek, rejimin baskısını azaltmak ve İran’ın nükleer silahlar açısından geri adım atmasını sağlamak yer alıyor. Ancak hangi diplomatik yolun izleneceği konusunda net bir karar alınmış değil.
‘İDAM HAZIRDA BEKLERKEN, TRUMP’IN PARMAĞI HALA TETİKTE’
Trump, Çarşamba günü Oval Ofis’ten yaptığı açıklamada, İran’daki şiddetin azaldığına ve 26 yaşındaki Efran Soltani’nin idam edilmeyeceğine dair güvenilir kaynaklardan bilgi aldığını belirtti. Trump, “Öldürmelerin durduğuna ve idamın rafa kaldırıldığına dair bilgiler aldım,” dedi. Ancak Trump, askeri seçeneği tamamen dışlamaktan kaçındı ve “Durumu takip edeceğiz ve gerekli adımları atacağız,” ifadesiyle müdahale olasılığını bilinçli şekilde belirsiz bıraktı, bu durum uluslararası alanda, “Trump’ın parmağı tetikte,” yorumlarını beraberinde getirdi.
‘GERİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN KARAR ÖNCESİ SON HAMLE’
ABD merkezli haber ajanslarına bilgi veren Avrupalı iki yetkili, ABD’nin askeri müdahalesinin hala olasılığını koruduğunu belirtti. Yetkililerden biri, bu müdahalenin önümüzdeki 24 saat içinde gerçekleşebileceğini ifade etti. Diplomatlar, Washington’un geri dönüşü olmayan bir karar öncesinde son hazırlıklarını yaptığı yönünde değerlendirmelerin sürdüğünü belirtti.
‘ASKERİ CEPHEDE HAZIRLIKLAR SÜRÜYOR MU?’
Askeri hazırlıklara dair gelişmeler devam ediyor. Wall Street Journal’a konuşan bir ABD Donanması yetkilisi, Trump’ın müdahaleye karar vermesi halinde manevra alanının sınırlı olabileceğini vurguladı. Yetkili, askeri personelin ve malzemenin önemli bir kısmının geçmişte Karayipler bölgesine konuşlandırılmasından dolayı seçeneklerin daraldığını, ancak tamamen imkansız olmadığını vurguladı.
‘BİR HAFTA SÜRECEK GİZLİ SEVKİYAT’
Diğer bir dikkat çekici gelişme ise, Çarşamba gecesi Güney Çin Denizi’nden Orta Doğu’ya bir uçak gemisi filosunun sevk edilmesine yönelik emir verildiği bilgisinin gelmesidir. Bu sevkiyatın yaklaşık bir hafta süreceği öngörülüyor, ancak bunun sembolik değil, operasyonel bir anlam taşıdığı ifade ediliyor. Trump’ın, Tahran’a yönelik olası bir askeri operasyon için zaman kazanmak amacıyla Oval Ofis’te bu konuyu pek gündeme getirmediği düşünülüyor.
‘BEKLE-GÖR STRATEJİSİ’
Trump, 14 Ocak’ta verdiği bir röportajda, İran’daki mevcut yönetimin çökebileceği öngörüsünü belirtmişti. Son Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi için “iyi bir insan” ifadesini kullanan Trump, buna rağmen destek verme konusunda net sinyaller vermedi. “İyi görünüyor, ancak ülkedeki durumu nasıl yöneteceklerini bilmiyorum. Henüz orada değiliz,” sözleri, Washington’un bekle-gör stratejisinin devam ettiğine işaret ediyor.
İRAN’DAN MİSİLLEME UYARISI
Tahran’dan gelen açıklamalara göre, İran Devrim Muhafızları lideri, ABD veya İsrail’den gelebilecek bir saldırıya yönelik uyarılarda bulundu ve “kararlılıkla karşılık verileceği” taahhüdünde bulundu. İran yönetimi, içindeki protestoların ardında ABD ve İsrail’in bulunduğunu öne sürüyor.
‘TAM KONTROL BİZDE’
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, CNN’e verdiği röportajda, kontrolün tamamen kendilerinde olduğunu savundu. “Durum artık stabil durumda, tamamen kontrol altındayız,” diyen Arakçi, kısa vadede infaz yapılmayacağını da sözlerine ekledi.
BM’DE İRAN GÜNDEMİ
İran’daki kriz, uluslararası gündemi de etkileyen bir madde haline geldi. ABD’nin isteğiyle, konu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin toplantısında tartışılacak. Bugün New York’ta gerçekleşecek bu toplantıda Orta Doğu’daki gelişmeler masaya yatırılacak.
HAVALANDIRMA BAĞLANTISI YENİDEN AÇILDI
Gerilimin artmasıyla İran, hava sahasını yaklaşık beş saat süreyle uçuşlara kapatmış, FlightRadar24’ün verilerine göre, yalnızca uluslararası uçuşlar ve önceden izinli seferler gerçekleştirilmiştir. Hava sahası, perşembe sabahı itibarıyla açık hale gelmiştir.
‘DERHAL TERK EDİN’ UYARISI
Bölgedeki riskin artmasıyla Batılı ülkeler de harekete geçti. Pentagon, ABD vatandaşlarından İran’ı derhal terk etmelerini talep ederken, birçok ülke benzer adımlar attı. İngiltere, Katar’daki üslerden personel çekmeye başlarken, Tahran’daki büyükelçiliğini geçici olarak kapattı. Polonya, vatandaşlarını İran’dan derhal ayrılmaları yönünde uyardı.
KATAR’DAKİ ASKERİ ÜSTE HAREKETLİLİK
Katar’ın başkenti Doha’daki El-Udeyd Hava Üssü’nde, artan bölgesel gerilim nedeniyle önleyici tedbirler alındığı ve bazı Amerikan personelinin üs dışına çıkarıldığı doğrulandı.
NE OLMUŞTU?
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısındaki değer kaybı ve diğer ekonomik sorunlar sebebiyle Tahran Büyük Çarşı’sındaki esnaflar protesto eylemine başlamıştı. 8 Ocak’ta İran’ın başkenti Tahran’daki protestoların şiddetlenmesi sonucu yönetim internet erişimini sınırlamıştı.
